Niwelatory bez spadków

Niwelator samopoziomujący bez funkcji spadku to laser rotacyjny wytwarzający płaszczyznę poziomą (część modeli dodatkowo pionową), pozbawiony układu pochylania wiązki. Kompensator ustawia głowicę w poziomie samoczynnie w zakresie zwykle ok. ±5°, z dokładnością rzędu ±1–3 mm na 30 m, a większość modeli po potrąceniu statywu sygnalizuje odchyłkę i wstrzymuje obrót. Brak funkcji spadku przekłada się na prostszą obsługę i niższą cenę przy tej samej dokładności poziomowania, dlatego jest to naturalny wybór na budowach kubaturowych, gdzie wszystkie punkty odniesienia leżą na jednym poziomie.

Laser poziomujący bez spadku obsługuje wszystkie zadania, w których punkty mają leżeć na wspólnej rzędnej: wytyczanie ław i stóp fundamentowych, kontrolę wysokości szalunków, ustawianie reperów przed wylewką, sprawdzanie równości posadzki, montaż sufitów podwieszanych, stelaży ścianek i instalacji podstropowych. Przy zasięgu rzędu 400–600 m z detektorem jedno ustawienie statywu obsługuje typową działkę albo halę o powierzchni kilku tysięcy metrów kwadratowych. Do nachyleń dróg, ramp i kanalizacji potrzebny jest model z funkcją grade.

Wyznaczenie nachylenia laserem bez funkcji spadku wymaga obejścia, bo płaszczyzna odniesienia zawsze pozostaje pozioma. Spadek odmierza się różnicą odczytów na łacie: przy 1% detektor przesuwa się o 10 cm w dół na każde 10 m odcinka, a kolejne punkty wyznacza się co kilka metrów. Sposób sprawdza się na krótkich odcinkach — taras, podjazd, spadek wylewki pod odpływ — natomiast przy drogach, rampach i kanalizacji jest wolny i podatny na kumulowanie się błędu. Do tych prac bierze się model z funkcją spadku, w którym nachylenie wpisuje się z panelu.

Kontrolę wykonuje się metodą dwóch stanowisk. Ustaw laser w połowie odcinka o długości ok. 30 m między dwiema łatami, odczytaj detektorem wysokość na obu i zanotuj różnicę. Następnie przestaw statyw kilka metrów za jedną z łat, powtórz odczyty i porównaj obie różnice — rozbieżność większa niż ok. 3 mm na 30 m oznacza rozregulowany kompensator i kwalifikuje sprzęt do serwisu. Test powtarzaj co kilka tygodni pracy i zawsze po upadku sprzętu.